Deze week eens niet over de vele afspraken die José en ik hadden. Want dat was wel degelijk weer het geval. Wel nog even vertellen dat Cas een erg goed cijfer had voor zijn werkstuk over de geschiedenis van het voetbal. Daarin had hij ook het verhaal van mijn vader verwerkt, die onder meer eens in NAC 1 speelde. Maar verder iets heel anders. Ik stap weer eens in de onderzoekmodus. Je zou misschien vergeten kunnen zijn, dat een van mijn hobby’s -naast de aandacht voor vrouw, (schoon)kinderen en kleinkinderen-, het genealogisch onderzoek naar mijn familie is.
Wel, ik vond in Anecdota Belgarum Historica een interessant artikel van de Belg Frans J. van Droogenbroeck van de Katholieke Universiteit van Leuven. Mijn familie is van oorsprong afkomstig uit de huidige provincie Brabant in België. Het artikel heeft als titel ‘Een falsum met solide zeggingskracht voor het geopolitiek en landsheerlijk verloop in de 11e-eeuwse Brabantgouw’. Een mond vol, maar interessant. Zo af en toe kom je door lid te zijn van diverse fora nog eens iets tegen.
Dit artikel gaat over de historiografie over de pagus of gouw Brabant in de elfde eeuw en de opdeling van de Ottoonse mark Ename tussen de graven van Vlaanderen en de keizerlijke militaire bevelhebbers. Maar dan gaat het wel over een grondige herziening daarvan.
Centraal in deze analyse staat een vervalste oorkonde van de abdij Saint-Viton in Verdun. Foei, die monniken toch… Historisch gezien werd dit document beschouwd als bewijs voor een ruil van graafschappen en bezittingen begin elfde eeuw tussen de graven van Verdun en een graaf van Leuven, waar men vervolgens zonder bron Lambert I op heeft geplakt. Volgens deze lezing zou een landgoed in Buvrinnes (Beurones) in het graafschap Henegouwen zijn geruild tegen een gelijkwaardig stuk grond in Asse (Villa Ascia), in de ‘pagus’ Brabant. Deze studie toont aan dat deze lang gehuldigde opvatting onjuist is. Zoals uit de vervalste oorkonde blijkt, hadden de graven van Verdun zich het domein in Buvrinnes namelijk gewoon op ongeoorloofde wijze ingepalmd. Het vervalste stuk vermeldt het protest van de erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaar, een zekere graaf Lantbert, die nooit Lambert I van Leuven kan zijn geweest. Die stierf namelijk al in 1015.
Hoe het ook zij, op 17 juni 1040 leidde dit geschil tot een rechtszaak tijdens een hofdag van keizer Hendrik III in Thionville. De monniken van Verdun zagen toen de bui al hangen en probeerden het onheil nog voor te zijn. Ze schreven in allerijl een valse oorkonde om hun rechtspositie te versterken. Tevergeefs, want na afloop blijkt dat zij het domein te Buvrinnes aan de graven van Henegouwen moesten teruggegeven.
Er kan in elk geval gezegd worden, dat de graven van Leuven dus begin 11e eeuw totaal geen landsheerlijk gezag in de Brabantse regio tussen Dender en Dijle hadden. Het gebied bleef gewoon onder van het Ardens-Verdunse gravengeslacht en hun rijkstrouwe opvolgers, de paltsgraven van Lotharingen. En dat bleef zo tot 20 september 1085 toen paltsgraaf Herman II van Lotharingen stierf.
Pas vanaf juli 1086 treedt Hendrik III van Leuven voor het eerst aan als landgraaf van Brabant en als voogd over bijvoorbeeld de Rijksabdij van Nijvel. De valse akte bevestigt ook dat op initiatief van de Ardens-Verdunse landsheren de regio rond Asse omstreeks het midden van de 11e eeuw een introductie van Romaanstalige plaatsnamen heeft ondergaan en sindsdien wordt er tegelijk plaatselijk gedolven natuursteen ontgonnen. Ik hamer altijd op bronnen, maar zo zie je dat zelfs een valse akte behoorlijk wat informatie in petto kan hebben. Ik heb het hele artikel met plezier gelezen. Enfin, lees het zelf maar, als je geïnteresseerd bent.
(Bronnen: familiearchief f. van son; Een falsum met solide zeggingskracht voor het geopolitiek en landsheerlijk verloop in de 11e-eeuwse Brabantgouw, Frans J Van Droogenbroeck, 2026, Afligem in Anecdota Belgarum Historica VI; fragment van transcriptie falsum: Parijs, Bibliothèque Nationale, ms Latin 5435, fol. 22r. Transcriptie van falsum in 15e-eeuws cartularium van Sint-Vitonusabdij, Verdun. Collection Etienne Baluze (1630-1718), ms 5214, herkomst Franse koninklijke bibliotheek.).
